Category Archives: IPA sa BiH

TOUR 3 Žabljak

U periodu od 9.06. do 12.06. 2016. realizovana je projektna aktivnost “Tour  natural heritage sites and collecting materials” na Žabljaku, što je ujedno i poslednji obilazak lokaliteta prirodne baštine u okviru Projekta “ Radeći zajedno za inkluzivnu evropsku budućnost”.

15 učenika iz Foče i isto toliko sa Žabljaka, u pratnji profesora, vodiča i biologa obišli su “Prsten oko Durmitora”, saznali zašto Durmitor predstavlja izuzetnu prirodnu vrijednost i trajnu inspiraciju naučnika i ljubitelja prirode i naučili dosta o bogastvu flore i faune, složenosti ekosistema, zastupljenosti velikog broja endemičnih i reliktnih vrsta.

IMG_6699

Prsten povezuje Žabljak ( 1450 mnv) preko Štuoca (1950mnv) – ujedno i najviše tačke ovog puta, kanjon rijeke Sušice, selo Nedajno, Pivsku planinu i visoravan, selo Trsu, lednička jezera Valovito, Modro i Pošćensko, planinske vrhove Prutaš i Sedlo, Jezersku visoravan i ski centar Savin kuk.

 Učesnicima ove Ture posebno je bio interesantan Kanjon rijeke Sušice koji je jedan od najljepših i najimpresivnijih kanjona u Crnoj Gori ali i na cijelom Balkanskom poluostrvu, naravno posle kanjona rijeke Tare. Kanjon Sušice je uvršten u I zonu zaštite, zbog vrijednosti ekosistema  i  posebnih  vrijednosti  flore  i  vegetacije.  U  ovaj rezervat  spada  prostor  od  Škrkih jezera, Skakala, Sušičko jezero, kanjon Sušice do rijeke Tare, površine od 2 360 ha.

IMG_6733 IMG_6747 IMG_6790

Kanjon je granica između Durmitora i Pivske planine. Nastao je usijecanjem u krašku podlogu – najprije lednika a potom i rijeke. To je uzana i divlja pukotina, strana obraslih četinarskim i mješovitim šumama. Ovdje raste i tisa, jedini četinar koji se uspješno podmlađuje iz panja (po narodnom vjerovanju sveto drvo, pogodno za izradu amajlija).

Rijeka Sušica je duga oko 14km (toliko i kanjon) i na većem dijelu toka je ponornica.. Ukupan pad joj iznosi oko 800m (izvire na 1300mnv, u Taru se uliva na 512mnv). Tri-četiri kilometra posle izvora, formira Sušičko jezero. Jezero postoji samo od ranog proljeća do kraja juna, najveća dubina mu je 4.5m. U njegovom krečnjačkom dnu postoji više ponora kroz koje gubi vodu. Ta voda onda kroz kraško podzemlje dolazi do Crnih vrela, u dolini Pive . Neopisiv doživljaj je posmatranje „jezera“ iz „ptičje“ perspektive tj. sa litica kanjona.

Na   nadmorskim   visinama,   gdje   oštra   planinska   klima   ne   dopušta   opstanak   ni   najotpornijem drveću,  razvijaja  se  alpska  vegetacija  planinskih  rudina,  stijena,  sipara,  točila  i  snježanika.  Grade  ih  brojne  zajednice,  različitog  flornog  sastava  sa  arktičko-alpskim   predstavnicima,   najčešće  busenastog,   puzećeg   ili   jastučastog   habitusa, prilagođenog ekstremnim uslovima staništa.  Visokoplaninska  područja  i  kanjonske  litice,  kao  centri  očuvanja  drevne  tercijerne  i  glacijalne  flore,  karakterišu  se  brojnošću  endemičnih  vrsta  i  rodova.  Po  dosadašnjim podacima, od   1325   vrsta   vaskularne   flore   Durmitora   i   okolnih   kanjona,   122   su   visokoplaninski endemiti, što je 77% ukupne endemične flore područja.

IMG_9065 IMG_9122 IMG_9077

Kanjon Sušice – koji sadrži dobro očuvane bukovo-jelove šume sa impozantnim primjercima stabala, kao i sastojine bukve i javora, bijelog jasena i planinskog brijesta. Najvrijedniji  dio  predstavljaju  manje  grupe  stabala  javora,  koji  predstavlja  pravi  prirodni  arhiv ove vrste, te ga treba njegovati kao izvor genetskog materijala. Relativno veliki broj stabala javora je izuzetnih visina i debljina. Manjim dijelom inventar javora je starosti 50 – tak godina, dok je većim dijelom velikih starosti. Kanjon je i stanište brojnih reliktnih vrsta.

U šumama kanjona se mogu naći: smeđi medvjed, vuk, divlja svinja, divlja mačka, divokoza, više vrsta orlova, tetreba i jarebica. Po ljepoti se izdvaja balkanska divokoza koja ljeti živi iznad gornje granice šuma, a zimi silazi niže među žbunove bora krivulja i u gornje dijelove šume.

Od  sisara  se  na  spisku  rijetkih,  prorijeđenih,  endemičnih  i  ugroženih  vrsta  na  području Durmitora nalaze: sve vrste slijepih miševa, slijepo kuče i vidra.

Među brojnijim balkanskim i dinarskim endemima, značajno je prisustvo lokalnih crnogorskih endema (planinski javor, Glišićev zvončac, durmitorska divizma, odoljen, Nikolajeva ljubičica, Cojzova ljubičica, Dafnijev i Malijev jeremičak, modro lasinje, perunika, mlječika crnogorska ,..)

Osobenost izuzetno bogate flore ovog Nacionalnog parka čini i oko 400 vrsta ljekovitog bilja. Na Durmitoru raste i preko 40 vrsta samoniklih jestivih gljiva, te se smatra posebnim rezervatom u Evropi. Na Durmitorskom području živi i 168 vrsta ptica, a među raritetima su VELIKI TETRIJEB, SURI ORAO, JAREBICA KAMENJARKA, SOKO, KRSTOKLJUNKA, BJELOGLAVI SUP …

Takođe postoji veliki broj reliktnih i endemskih vrsta među insektima. Ljeti, na cvjetnim livadama, kao malo gdje, može se videti mnoštvo raznih vrsta leptira i buba (oko 130 vrsta dnevnih leptira), a među njima je i APOLON, koji je zbog svoje ljepote, najčešća meta kolekcionara, te je stavljen pod zaštitu.

Pored toga što se već decenijama nalaze na UNESKO listi zaštičenih područja, Durmitori kanjon Tare identifikovani su i kao IPA područja (Important Plant Area) – značajna za očuvanje rijetkih, endemičnih i ugroženih biljnih vrsta. Time se ovim vrstama i njihovim staništima daje međunarodni značaj u očuvanju genofonda i ukupnog biljnog diverziteta.

U ovoj Turi učestvovalo je 30 učenika (15 iz Foče i 15 iz Žabljaka), zajedno sa svojim profesorima.

Napravljeno je dosta fotografija i video zapisa, koji su kasnije zajednički obrađivani u prostorijama škole.

U sklopu ove ture za učesnike je izvedena pozorišna predstava “Lek od breskvinog lišća”.

IMG_9002 IMG_9005 IMG_9013 IMG_9018

MN

Škola fotografije

U periodu od 25.05 do 1.06.2016 na Žabljaku je organizovana škola fotografije.

 Za učesnike škole fotografije (10 učenika iz Foče i 10 sa Žabljaka) prvo su organizovane teoretske pripreme gdje su imali priliku da saznaju nešto više o tome kako radi fotoaparat,  o podjeli po formatima i osnovnim postavkama glavnih parametara; o funkciji i postavkama fotoaparata i njihovoj primjeni u različitim sferama fotografisanja; da nauče više o podjeli objektiva i njihovoj praktičnoj primjeni, o estetici fotografije:  kompozicija, svjetlo, balans, dominacija, ritam, perspektiva, boja, naglašavanje glavnog motiva na fotografiji, krupni kadar, perspektiva – ugao snimanja, pravilo trećina, simetrična i nesimetrična ravnoteža fotografije, makro i mikro fotografija …; nakon čega su sa aparatima u rukama krenuli da praktično isprobaju sve što su naučili. Na terenu  ( Crno jezero sa okolinom, Zminjičko jezero, Jezerska površ i kanjon Sušice) snimljen je veliki broj fotografija, od kojih će neke biti izabrane i prikazane na izložbama u Foči i Žabljaku.

IMG_9160 IMG_9151

U sklopu ove aktivnosti održan je i revijalni šahovski turnir na kom su učestvovali učenici i njihovi profesori.

Q1 Q2

U okviru škole fotografije 26.06.2016.   realizovana je i posjeta Delegaciji Evropske Unije u Podgorici. Prilikom posjete učenici su imali priliku da  saznaju nešto više o Evropskoj Uniji, procesu pridruživanja i mogućnostima školovanja i volontiranja u državama Evropske Unije. Delegaciju Evropske Unije posjetilo je 30 učenika i 4 profesora.

Pored navedenih aktivnosti koje su bile planirane projektom učesnici škole fotografije učestvovali su i u ekološkoj akciji “ Let’s do it Montenegro” kao dio svjetskog pokreta “Let’s do it”.

W

Večernji sati bili su rezervisani za druženje  uz igru i muziku.

MN

Festival nauke i sporta

Festival nauke i sporta održan je od 14-20 marta 2016. god. na Žabljaku.

Cilj festivala je bio promovisanje nauke i sporta .

Festival nauke je održan u prostorijama JU SMŠ „ 17. septembar“. Na festivalu su demonstratori bili učenici obje partnerske škole ( 30 učenika od toga 15 iz Žabljaka i 15 iz Foče) . Učenici su uz pomoć koordinatora za nauku pripremali i demonstrirali eksperimente/oglede iz oblasti fizike, hemije i matematike. Održani su sledeći ogledi:

Fizika

Ogled br.1                           Geometrijska optika: Osnovni principi rada optičkih sočiva i ogledala

o             Pokazna vježba rada Galileovoga teleskopa,

o             sočivo ljudskog oka, kratkovidost i dalekovidost i korekcija

o             osnovni princip rada sabirnog sočiva

Korišćenje obnovljivih izvora energija:

o             Pokazna vježba korišćenja energije vjetra – princip rada turbine na vjetar

o             Pokazna vježba korišćenja energije vode – princip rada hidrotrubine

Ogled br.3                           Kombinacija sila:

o             Pokazne vježbe djelovanja sila težina tereta sa različitim tačkama oslonca

o             Pokazna vježba principa rada dvostrukog čekrka

Hemija

Ogled br.1     Oksidacija

  • Nevidljivo mastilo
  • Voda u čaši

Ogled br.2      Vodonik

  • Praskavi gas

Ogled br.3      Ugljenik

  • Duvanje balona
  • Gašenje plamena
  • Crna mama
  • Vulkan

Ogled br.4   Elementi I grupe PSE

  • Elementi u plamenu

Ogled br.5   Baze i kisjeline

  • Dokazivanje baza u kisjelinama
  • Neutralizacija

Ogled br.6     Ugljeni hidrati

  • Dokazivanje skroba
  • Uveli cvijet

Matematika

  • Proizvod zbira i razlike
  • Kvadriranje binoma
  • Zbir uglova trougla
  • Centralni i periferijski ugao
  • Pitagorina teorema

Festival su posjetili svi učenici OŠ „ Dušan Obradović“ Žabljak, JU SMŠ „ 17. Septembar“ Žabljak, kao i osobe sa smetnjama u razvoju iz Dnevnog Centra “Zračak nade” – Pljevlja. Posjetioci su imali priliku da aktivno učestvuju u eksperimentima pod nadzorom obučenih učenika. Cijeli događaj je bio medijski propraćen.

Svi ovi ogledi omogućili su učenicima sticanje novih znanja i vještina.

FN slika

Inkluzija

U sklopu Festivala nauke održane su i dvije radionice o inkluziji. Predavači su bili : Svetlana Dujović-direktorica Dnevnog centra za djecu i omladinu sa smetnjama i teškoćama u razvoju, Pljevlja i Valentina Čabarkapa , psiholog.

Tokom predavanja poseban akcenat je stavljen na činjenicu da djeca ometena u razvoju nijesu djeca sa posebnim potrebama već da oni kao i ostala djeca imaju iste potrebe kao što su : ljubav, pažnja, poštovanje i podrška. Ukazano je na značaj inkluzije – posebno u školstvu jer omogućava svoj djeci  pravo da se obrazuju. Tako  da i djeca sa smetnjama u razvoju imaju priliku da pohađaju redovnu nastavu .Djeci sa težim smetnjama u razvoju tokom nastavnog procesa  pomažu asistenti u nastavi.

Radionice su pomogle da se kod učenika razbiju predrasude o djeci sa smetnjama u razvoju i da ih podstaknu da takvoj djeci posvete više vremena i pažnje jer će zauzvrat  dobiti njihovu neizmjernu ljubav i prijateljstvo.

PI slika

Sport

U okviru Festivala nauke i sporta održana je i škola skijanja (14-20. Marta 2016. )  Na ski stazi „ Javorovača“  15 učenika iz Foče uz pomoć instruktora je savladalo tehnike i vještine skijanja.

Osim instruktora skijanja, učenicima iz Foče na raspolaganju su bili i učenici sa Žabljaka koji su većinom vrsni skijaši . Moramo napomenuti da su učenici iz Foče prvi put stali na skije, međutim entuzijazam ih je vodio i jako brzo su prihvatili sve ono što im je na stazi pokazivano. U početku je bilo dosta padova , ali učenici su brzo brzo usvojili osnovne tehnike skijanja, pa je morala biti uključena žičara i postavljene kapije.

U školi skijanja takođe su učestvovali i djeca i omladina sa smetnjama u razvoju u skladu sa svojim  mogućnostima, uglavnom oni su se sankali i igrali na snijegu. Ova aktivnost je prvenstveno omogućila  svoj djeci da se druže i da razviju toleranciju i prihvate različitosti.

Vrijeme je bilo fantastično, kao i druženje.

PV slike  FS sl

U okviru Festivala je realizovana i promocija knjiga učenica škole Anđele Stešević i Dajane Motika-Raonić.

Promocija knjiga slika  PK slika

Korisni linkovi:

http://www.vijesti.me/eu-vijesti/borba-u-ucionicama-ali-i-na-ski-stazama-879997

http://www.dan.co.me/?nivo=3&rubrika=Regioni&datum=2016-04-19&clanak=542671&naslov=Sti%E8u%20znanje%20i%20nove%20prijatelje

Poziv za medije – pres konferencija 2

SAOPŠTENJE ZA JAVNOST

Projekat “Radeći zajedno za inkluzivnu evropsku budućnost” realizuju SŠC Foča i SMŠ „17.septembar“ Žabljak. Projekat finansira EU putem Instrumenta za pred-pristupnu pomoć u okviru prekograničnog Programa Bosna i Hercegovina – Crna Gora u iznosu od 182,055.52€ (93,749.14€ za BiH i 88,306.38 za CG)

Ovaj projekat je logički nastavak prethodnog projekta “Zajedno stazama prošlosti ka evropskoj budućnosti!” u namjeri da se poboljša trajno znanje, razmijene iskustva i vještine na poljima nauke, ekologije i zdravog načina života.

Sveukupni cilj projekta je poboljšanje kvaliteta prekograničnih ljudskih veza kod mladih. Ovaj cilj će biti postignut kroz organizaciju kulturnih, obrazovnih i sportskih događaja, organizaciju prekograničnih posjeta, radionica o inkluziji i promotivnim aktivnostima tokom kojih će mladi ljudi steći (ostvariti) nove kontakte kroz učenje i zabavu.

Specifični cilj je jačanje saradnje kroz obrazovno, kulturne i sportske aktivnosti. Ove aktivnosti će pružiti studentima šansu da pričaju jedni sa drugima i razmijene svoje ideje i iskustva i steknu nova znanja i vještine. Razvijajući svoje sportske vještine, razmjenjujući znanja biće stvorena i pozitivna promjena kod mladih ljudi da poštuju sebe, svoje vršnjake i svoju okolinu.

IMG_4055

Tokom implementacije projekta planirane su sledeće aktivnosti: dvije pozorišne predstave, Likovna kolonija, Škola fotografije, dva Festivala sporta i nauke, jedna posjeta muzeju, dvije posjete DEU, šest prekograničnih posjeta lokacijama prirodnog bogastva, dvije radionice o inkluziji i dvije izložbe učeničkih slika i fotografija.

Djeca sa posebnim potrebama će učestvovati u projektnim aktivnostima. Zajedničke aktivnosti učenika će omogućiti sklapanje novih prijateljstava, razvoj tolerancije i razumjevanje različitosti. Učešće učenika u projektu i javna prezentacija rezultata projekta će uticati na motivaciju drugih učenika i šire populacije da rade u sličnim projektima i povećaće svijest o važnosti prekogranične saradnje i zajedničkim prirodnim i kulturnim resursima kod lokalne populacije.

Projekat je počeo u julu 2015 i trajaće 12 mjeseci.

Korisni linkovi:

http://www.vijesti.me/eu-vijesti/planirane-predstave-likovna-kolonija-skola-fotografije-festival-sport-867666

Konferencija realizovana 28.12.2015.

Poziv za medije – pres konferencija

Za pres konferenciju, svim medijima upućen poziv sledeće sadržine:

Pozivamo sve medije na pres konferenciju gdje ćemo predstaviti projekat finansiran sredstvima EU “RADEĆI ZAJEDNO ZA INKLUZIVNU EVROPSKU BUDUĆNOST”, koja će se održati u Žabljaku, 20.10.2015. sa početkom u 10 sati u prostorijama škole JU SMŠ “17.septembar”.

Cilj ove konferencije je predstavljanje projekta i planiranih aktivnosti.

Svrha projekta je poboljšanje kvaliteta prekograničnih ljudskih veza kod mladih na ovom području.

Učesnicima će se obratiti Menadžer projekta gdin Živorad Bojović.

                                    Dnevni red

10:00 – 10:15 Prijem učesnika
10:15 – 10:30 Obraćanje Projekt menadžera
10:30 – 11:00 Prezentacija projekta
11:00 – 11:30 Pitanja i odgovori
11:30 – 12:30       Ručak i osvježenje

 

***

“RADEĆI ZAJEDNO ZA INKLUZIVNU EVROPSKU BUDUĆNOST” je projekat koji finansira Evropska unija kroz IPA fondove u okviru programa prekogranične saradnje Bosna i Hercegovina – Crna Gora u iznosu od 182.055,52 €. Projekat implementiraju JU Srednjoškolski centar Foča i JU Srednja mješovita škola “17. septembar” Žabljak.

Za više infromacija, molimo kontaktirajte:

Živorad Bojović, Projekt menadžer

ao1 - Copy ao2 - Copy

Na pres konferenciji je dato sledeće saopštenje za javnost:

Projekat “Radeći zajedno za inkluzivnu evropsku budućnost” realizuju SŠC Foča i SMŠ „17.septembar“ Žabljak. Projekat finansira EU putem Instrumenta za pred-pristupnu pomoć u okviru prekograničnog Programa Bosna i Hercegovina – Crna Gora u iznosu od 182,055.52€ (93,749.14€ za BiH i 88,306.38 za CG)

Ovaj projekat je logički nastavak prethodnog projekta “Zajedno stazama prošlosti ka evropskoj budućnosti!” u namjeri da se poboljša trajno znanje, razmijene iskustva i vještine na poljima nauke, ekologije i zdravog načina života.

Sveukupni cilj projekta je poboljšanje kvaliteta prekograničnih ljudskih veza kod mladih. Ovaj cilj će biti postignut kroz organizaciju kulturnih, obrazovnih i sportskih događaja, organizaciju prekograničnih posjeta, radionica o inkluziji i promotivnim aktivnostima tokom kojih će mladi ljudi steći (ostvariti) nove kontakte kroz učenje i zabavu.

Specifični cilj je jačanje saradnje kroz obrazovno, kulturne i sportske aktivnosti. Ove aktivnosti će pružiti studentima šansu da pričaju jedni sa drugima i razmijene svoje ideje i iskustva i steknu nova znanja i vještine. Razvijajući svoje sportske vještine, razmjenjujući znanja biće stvorena i pozitivna promjena kod mladih ljudi da poštuju sebe, svoje vršnjake i svoju okolinu.

Tokom implementacije projekta planirane su sledeće aktivnosti: dvije pozorišne predstave, Likovna kolonija, Škola fotografije, dva Festivala sporta i nauke, jedna posjeta muzeju, dvije posjete DEU, šest prekograničnih posjeta lokacijama prirodnog bogastva, dvije radionice o inkluziji i dvije izložbe učeničkih slika i fotografija.

Djeca sa posebnim potrebama će učestvovati u projektnim aktivnostima. Zajedničke aktivnosti učenika će omogućiti sklapanje novih prijateljstava, razvoj tolerancije i razumjevanje različitosti. Učešće učenika u projektu i javna prezentacija rezultata projekta će uticati na motivaciju drugih učenika i šire populacije da rade u sličnim projektima i povećaće svijest o važnosti prekogranične saradnje i zajedničkim prirodnim i kulturnim resursima kod lokalne populacije.

Projekat je počeo u julu 2015 i trajaće 12 mjeseci.

Korisni linkovi:

http://www.vijesti.me/eu-vijesti/daci-i-profesori-iz-foce-i-zabljaka-rade-na-projektu-prekogranicne-saradnje-856670

http://www.dan.co.me/?nivo=3&rubrika=Regioni&clanak=515406&datum=2015-10-21&naslov=Zajedno%20za%20evropsku%20budu%E6nost

Tura 2 – Žabljak

U sklopu aktivnosti “Tour natural heritage sites and collecting materials” na Žabljaku, u periodu od 16.10. do 19.10. 2015., učesnici projekta su obišli planirane lokalitete prirodne baštine na području Mlinskog potoka. Ovo područje, površine 10 ha, je zona prašume smrče i jele i pored Prašume “Crna Poda” uživa najstrožu zaštitu. Stabla su na području mlinskog potoka starosti preko 300 godina.

Prilikom obilaska terena učenici su imali priliku da saznaju nešto više o zonama zaštite u parku, flori i fauni karakterističnoj za ovo područje, a takođe su imali priliku i da čuju brojne legende o ovom kraju.

U Nacionalnom Parku Durmitor izdvojeno je 7 zona sa posebnim režimom zaštite prirode a to su : Zona prašume crnog bora- Crna Poda, zona prašume jele i smrče u slivu Mlinskog potoka, zatim slijede zone –Crno jezero sa šumom u neposrednoj okolini; sliv Škrčkih jezera i uža kanjonska dolina Sušice; Barno jezero sa najužom okolinom; uža kanjonska dolina Tare i najuža okolina Zabojskog jezera.

IMG_3532 IMG_3535

                                   Restoran “Duga” – mjesto okupljanja i dogovaranja

IMG_3553 IMG_3556 IMG_3560 IMG_3589

                                        Tura oko Crnog jezera i put ka Zminjem jezeru

Učenici su posjetili donji dio sliva Mlinskog potoka i Crno jezero -najveće ledničko jezero u Crnoj Gori. Po svom izgledu i panoramom koja se pruža pri samom dolasku do obale opravdano mu daje atribut najpoznatijeg jezera u cijelom parku. Tome doprinosi, pored izuzetne ljepote jezerskog basena i blistave jezerske površine, prostran šumski pojas oko njega i, naročito, gorostasni vrh Međed fantastičnog oblika i boja. Jezero je dobilo ime po svojoj boji, koja varira od tirkizne do crne. Specifičnosti koje obilježavaju jezero su mnogobrojne, ali neke od njih su prirodna pojava. Čeline, prilikom kojih stijene pucaju pod pritiskom vode i nastaje vodopad, visine nekih 25m, obično se javljaju u proljeće, a dužina trajanja zavisi od sniježnog pokrivača protekle zime, druga specifičnost je pojava bifurkacije, pošto je jezero sastavljeno tako reći iz dva jezera, voda otiče u dva suprotna pravca, u rijeku Taru i u rijeku Pivu.

Najkarakterističniji predstavnici faune na ovom području su ptice i to veliki tetrijeb, lještarka, djetlić, sjenica i neke zebe. Na jezeru i u neposrednoj okolini ima nekoliko ornitoloških zanimljivosti. To je gniježđenje nekoliko parova divljih pataka. U vodama ovoga kraja žive pastrmka, potočarka, mladica i jezerska zlatovčica.

Do sada je, na području NP, utvrđeno 300 vrsta gljiva što je polovina od ukupnog broja, do sada, nađenih na teritoriji Crne Gore. U Parku je konstatovano prisustvo velikog broja vrsta koje se nalaze na Crvenim listama Evrope, i koje imaju status vrsta od međunarodnog značaja. U okolini Crnog jezera je klasično nalazište vrste Gyromitra macknightii Harmaja.

Duž Mlinskog potoka nekada je postojao veliki broj mlinova po kojima je i dobio naziv,nažalost,danas je samo jedan od njih u funkciji.

IMG_3607 IMG_3651

IMG_3674 IMG_3712

IMG_3722 IMG_3728

                                              Na putu pored Mlinskog potoka

Na samom izvorištu vrela Mlinski potok, smješteno je Zminje jezero. Skriveno u dubini šume, ledene tišine, kao da je namijenjeno da podsjeća na usamljenost i razmišljanje o njoj. Malo po dimenzijama, usađeno u tijesni ovalni pojas smrča, najvjerodostojnije dočarava Gorsko oko, koje između četinarskih trepavica gleda na Crvenu gredu i obližnje vrhove. Nadmorska visina ovoga jezera iznosi 1520 m, a najveća dubina 7.7 metara. Danas, sami pogled na jezero, i prelivanje boje njegove vode, posmatraču daje očigledan razlog zbog čega je to ime i dato jezeru, jer grane drveća koje se oslikavaju na vodi podsjećaju na zmije.

Ono po čemu je Zminje jezero najkarakterističnije je ipak žuti lokvanj, koji pluta po površini jezera i doprinosi njegovoj izuzetnoj ljepoti. Ali to je samo jedna od rijetkih,zaštićenih vrsta sa ovog područja. Osim lokvanja u jezeru se mogu vidjeti rariteti kao što je PLANINSKI MRMOLJAK ili TRITON, vodozemci, koji predstavljaju postglacijalni relikt, i koji su pod zaštitom, kao i daždevnjak za kojeg se vezuju brojne legende.

Duž sliva Mlinskog potoka učenici su imali priliku da vide staništa brojnih biljnih endemskih i zaštićenih vrsta poput: plave lincure, crnog omana, borike, ljubičice, male mješinke, prolećne oštrike,malog ježinca, gorke djeteline,orhideje i dr.

Pošto u ovom području preovladavaju četinarske šume- ono što je za njih karakteristično je veliki broj gljiva, lišajeva i mahovina. U slivu Mlinskog potoka nalazi se 10 vrsta mahovina koje se u čitavoj Crnoj Gori mogu naći samo na ovom lokalitetu. Najpoznatije među njima su mahovine iz roda Sphagnum.

U ovoj Turi učestvovalo je 30 učenika (15 iz Foče i 15 iz Žabljaka), zajedno sa svojim profesorima. Napravljeno je dosta fotografija i video zapisa, koji su kasnije zajednički obrađivani u prostorijama škole.

IMG_3746 IMG_3763

U sklopu ove ture bilo je planirano da učenici posjete Delegaciju Evropske Unije u Podgorici. Kako je taj događaj odložen za maj mjesec,trećeg dana boravka učenici su prisustvovali predavanju na temu “ Endemi na području NP Durmitor-lokalitet Mlinski potok” koje je održano u prostorijama škole JU SMŠ “17.septembar”.

Veliki broj učenika, sa obje strane granice, izrazio je želju za nastavkom druženja i učešćem u budućim projektima.

MN

Tura 2 – Foča

Tour 2 Foča

       U periodu od 08.10. do 11.10. 2015. godine, učesnici projekta su obavili drugi obilazak lokacija staništa prirodnih bogatstava na području Foče. Prateća aktivnost bila je kviz takmičenje u kojoj je uživalo oko dvije stotine učenika.

        Učesnici ove aktivnosti, prvog dana su imali kviz u znanju koji je bio više revijalnog karaktera, a manje takmičarskog, tako da su formirane mješovite ekipe od učenika iz Foče i učenika iz Žabljaka. Sledećeg dana bio je obilazak prirodnih staništa i tom prilikom učesnici su obišli destinacije u bližoj okolini Foče: Prevrać, Zabrana, Dragočava i Miljevina na kojima su mogli vidjeti biljne i životinjske vrste karakteristične za ovo područje. Budući da učesnici ove aktivnosti nisu ranije imali priliku da vide pješčane piramide, iskoristili smo posjetu Miljevini da još jednom pogledamo ovo čudo prirode i uživamo u ovoj neobičnoj ljepoti.

        Učestvovalo je po 15 učenika iz Foče i Žabljaka sa profesorima.

KVIZ

Kviz je organizov an multimedijalno, ekipe su odgovarale na pitanja preko laptopa koji su kupljeni sredstvima EU u okviru projekta, dok je publika mogla da prati pitanja i odgovore na platnima preko projektora. Učenici koji su vodili kviz, šaljivim komentarima su napravili opuštenu atmosferu tako da je od samog početka bilo jasno da je pored učenja, zabava i dobro druženje najvažniji cilj ove aktivnosti. Nazivi ekipa bili su Bor, Tisa, Soko i Vidra što oslikava biljni i životinjski svijet ovog područja. Ekipe su se nadmetale u poznavanju Evropske unije, istorije, geografije, umjetnosti, prirode i sporta a svi učesnici su, bez obzira na uspjeh, dobili skromne nagrade kao uspomenu na ovaj događaj.

K1 K2

OBILAZAK

        U bližoj okolini grada (Foča) nalazi se nekoliko izletišta u čijim ljepotama Fočaci redovno uživaju. U ljetnim mjesecima, pored čistog vazduha i malo svježine mogu se vidjeti i rijetke biljne vrste od kojih su neke i zaštićene. Nije bilo vremena da se obiđu sve lokacije, ali su učenici uživali u ljepotama Planinarskog doma u Zabrani, Lovačkog doma na Dubu u Prevraću, Brionima u Dragočavi, ljepotama Pješčanih piramida u šumi nedaleko od Miljevine i osjetili su svježinu pećine Ledenjača.

        Učesnici su u Lovačkom domu vidjeli lovačke trofeje i na taj način izbliza upoznali dio životinjskog svijeta ovog područja a najzanimljiviji je bio susret sa divljim veprom koji služi za obuku lovačkih kerova.

        Vodič je učenike ukratko upoznao i sa raznovrsnim ljekovitim biljem koje raste na ovom području. Interesantan je podatak da u samom školskom dvorištu raste veliko drvo tise, koja pripada zakonom zaštićenim vrstama. Tisovo drvo je tvrdo, čvrsto i elastično. Teško se cijepa, ali se površina veoma dobro obrađuje. Najčešće se koristi u umjetničkom stolarstvu i za rezbarske radove, za stubove, izradu drvenih sudova i pribora za jelo. Nekada se njeno drvo upotrebljavalo u brodogradnji i za izradu slavina na buradima. Narodno vjerovanje kaže da tisa štiti od zlih duhova, pa je u krajevima gdje je rasla, narod njeno drvo ušivao u odjeću ili nosio okačenu o vrat u obliku krstića. Od tisinog drveta pravili su se upotrebni (kašike i štapovi), i ukrasni (ogrlice) predmeti. Magična moć tise objašnjavala se sa njenom dugovječnošću. Raste sporo i predstavlja dugovječnu vrstu, može da doživi 2000 – 4000 godina. Smatra se da su masovna sječa i upotreba tise, kao i narodna vjerovanja u njenu zaštitničku moć, gotovo doprinijeli njenom istrebljenju. Tisa je danas zakonom zaštićena vrsta.

       Na području Miljevine, pored biljnih vrsta koje smo mogli vidjeti, učenici su uživali i u izuzetnim prirodnim ljepotama na dvije lokacije: Pješčane (zemljane) piramide i pećina Ledenjača.

K3 K4

Pješčane piramide kod Foče

U selu Dančići u mjestu Pirni Do, nedaleko od Foče nalaze se Pješčane piramide koje predstavljaju jedinstven prirodni fenomen u regiji.

         Erozijom tla, dugim nizom godina nastajale su kao posljedica agresivne sprege mrazeva, ljetnih vrućina, kiše i jakih vjetrova. Nazvane pješčane piramide, iako nemaju piramidalan oblik, izbrazdani pješčani stubovi se uzdižu iz svojih širokih temelja i sužavaju prema vrhu te predstavljaju izvanrednu geomorfološku rijetkost na ovim prostorima.

          Izgrađene od pjeskovite gline sa kojih je postepeno odnošen sitni materijal, a ostali su pojedini vrhovi izgrađeni od čvršćih blokova stijena. Upravo ti čvršći dijelovi su sačuvali sitniji materijal koji se nalazi ispod njih i stvorili ove rijetke oblike

          Nije izvjesno koliko su stare, a prema tvrdnjama putopisca i geografa Dragutina Deroka njihova starost je najmanje 200 godina. Proces erozije traje i danas, tako da one ne nestaju, već rastu.

          Izgledom fočanske zemljane piramide neodoljivo podsećaju na Đavolju varoš kod Kuršumlije, tim prije što stručnjaci kažu da je u pitanju ista vrsta erozije na sličnom zemljanom tlu. Mnogi putopisci smatraju da su ljepše od piramida u Koloradu

          Zanimljiva je informacija da je Austrougarska promijenila trasu puta da bi ih sačuvala a čini se da su zemljane piramide sredinom prošloga vijeka bile čuvenije, jer su se na ovom lokalitetu snimali dijelovi filmova „Kapetan Leši” i „Vinetu”.

K5 K8

Pećina Ledenjača

        Pećina se nalazi u okolini Miljevine, a od Foče je udaljena 13 kilometara. Predstavalja stari ponor rječice Potok, koji ponire 40 m istočno od ulaza u pećinu. Tokom geološke istorije riječno korito se spustilo i ostavilo Ledenjaču van aktivne hidrološke funkcije.

       Speleomorfološki pećina Ledenjača se sastoji od glavnog kanala dugog oko 200 metara i nekoliko manjih, sporednih kanala ukupne dužine 95 metara. Ulaz u pećinu je pregradjen kamenim zidom visokim do polovine otvora zbog vjerovanja lokalnog stanovništva da nezdrav vjetar duva iz pećine i donosi slanu i inje, koji u lošim godinama uzrokuje sušenje voća i šume.

         Osnovna vrijednost pećine Ledenjača je u ugraviranim crtežima koji najvjerovatnije potiču iz Bronzanog doba, a interesantna je i po tome što predstavlja prostor u kome su boravili praistorijski ljudi koji su ostavili grupe urezanih crteža, koji se nalaze sa obje strane pećinskog ulaza. Crteži su smješteni na sjevernoj i južnoj strani ulaza i skoncentrisani su na tri panoa nazvani A, B i C. Na crtežima se mogu vidjeti ljudski likovi na kojim se vide osnovne crte lica, oči i usta. Takođe, mogu se vidjeti neke vrste pokrivača kojim su bili pokriveni što ukazuje na hladnije vrijeme kada su bili crtani. Otkriveni su za vrijeme sistematskih, arheoloških i etnoloških istraživanja gornjeg podrinja u drugoj polovini sedamdesetih godina prošlog vijeka, a rađeni na dva načina: graviranjem urezanih linija i punktiranjem grupa sitnih tačkica. Postoje različita tumačenja crteža, od onih da su u pitanju falusi, vrste primitivnih alatki ili krajnje pojednostavljeni ljudi. Crteži su jedinstveni na teritoriju Bosne i Hercegovine i jedna je od dvije pećine ispred čijih ulaza postoje praistorijski crteži. Tokom zimskog godišnjeg doba pećinu krase ledeni stalaktiti, stalagmiti, pećinske zavjese, stubovi i salivi.

        Pećina je dobila ime Ledenjača jer se u ljetnim mjesecima sa ulaznog stropa formiraju ledenice usljed procjeđivanja prokapnih voda i miješanja hladnog vazduha iz pećine sa spoljašnjim, toplim vazduhom.

K7 K6

MN

Tura 1 – Prvi put na Žabljaku

U sklopu aktivnosti “Tour natural heritage sites and collecting materials” u Žabljaku je u periodu od 10.09. do 13.09. 2015. održan drugi od 6 planiranih obilazaka lokaliteta prirodne baštine. Tom prilikom učesnici su obišli destinacije: Ćurevac, Tepca i Crna Poda i saznali nešto više o endemskim i endemsko reliktnim vrstama sa područja Durmitora i kanjona Tare.

Durmitor je regionalna cjelina, zasijenčena sa pet kanjona, koja raznovrsnost biljnog i životinjskog svijeta duguje dodiru dva velika geografska regiona: mediteranskog i evrosibirskog. Procijenjuje se da na ovom području raste više od 1.500 biljnih vrsta. Neke od njih vode porijeklo iz daleke geološke prošlosti, te se na padinama ovogplaninskog masiva mogu naći vrste, koje su karakteristične za daleki Artik. U kanjonima Pive i Tare, sačuvane su pojedine vrste tercijalne flore iz Ledenog doba, a tresetišta na durmitorskim jezerima predstavljaju enklave, karakteristične za sibirske tajge.

IMG_3380 IMG_3333

Endemične 15% od ukupne visokoplaninske flore (122 vrste), dok u odnosu na cjelokupnu endemičnu floru masiva Durmitora čak 77% su visokoplaninski endemi. U višim predijelima, najrasprostranjeniji su četinari: smrča, jela i bor, a od listopadnog drveća: breza, bukva, jasika i javor. U nižim predijelima raste još i jasen, hrast brest, lipa, klen, dren i drugo. Rijetke vrste su MUNIKA, TISA, KALIKA, BOR KRIVULJ i PLANINSKA KLEKA.

Vrlo zanimljiva i rijetka je pojava takozvane »inverzije šuma«, jer se na više mjesta iznad nivoa četinara, javlja pokrivač listopadnog rastinja bukve. Brojnost i raznovrsnost biljaka na livadama i u stijenama Durmitora je još uvijek neutvrđena, ali su mnoge vrste zaštićene zbog izuzetnog naučnog značaja. Tu rastu mnoge endemske vrste: DURMITORSKA DIVIZMA, NIKOLINA LJUBIČICA, CRNOGORSKI ZVONČIĆ, MALIJEV JEREMIČAK, RAUN BRAKEOV ODOLJEN, TARSKI ZVONČIC, GOSPINA PAPUČICA, SIPARSKA HAJDUČICA, MLAĐA, PUZAVO ZVONCE, DINARSKA SIRIŠTARA… Na Durmitoru raste i preko 40 vrsta samoniklih jestivih gljiva, te se smatra posebnim rezervatom u Evropi.

Ovaj kraj je naseljen i raznovrsnom faunom, oko 300 životinjskih vrsta je zaštićeno. Po zanimljivosti i bogatstvu, prvo mjesto pripada beskičmenjacima, sa velikim brojem reliktnih i endemskih vrsta, pogotovo među insektima. Ljeti, na cvjetnim livadama, kao malo gdje, može se videti mnoštvo raznih vrsta leptira i buba (oko 130 vrsta dnevnih leptira), a među njima je i APOLON, koji je zbog svoje ljepote, najčešća meta kolekcionara, te je stavljen pod zaštitu. Životinjski svijet sisara čine medvjed, divokoza, srna, vuk, zec, divlja svinja, kuna, lisica, puh i druge, dok je VIDRA, koja živi u rijeci Tari među raritetima u Evropi. Na Durmitorskom području živi i 168 vrsta ptica, a među raritetima su VELIKI TATRIJEB, SURI ORAO, JAREBICA KAMENJARKA, SOKO, KRSTOKLJUNKA, BJELOGLAVI SUP …

IMG_3424 IMG_3401

Ćurevac (1625 mnv). S ovog mjesta s jedne strane vidi se panorama Durmitora, a s druge kanjon Tare u kome vijuga rijeka usječena u kamene litice. Vertikala od preko jednog kilometra vodi do pitomog sela Tepca,Lučno sa bezbroj, nekad kultivisanih terasa, proteže se uz lijevu obalu Tare. Vijuga tuda “Suza Evrope” na oko 550 metara nadmorske visine. Kao usječena brazda između planinskih vrhova teče bistra planinska rijeka, a njene vode, s vrijemena na vrijeme, sačinjavaju divne pejzaže sa pitomim i plodnim dolinama na kojima su njive, voćnjaci, gajevi i pašnjaci na kojima pasu stada ovaca i koza, nerijetko zajedno sa divljači, kojom je puna dolina i kanjon rijeke. Teče i protiče dalje kroz ambis nad kojim u pravoj vertikali štrče borovi samotnjaci koji izniču, reklo bi se, iz same kamene litice, sunovraćene u dubini ambisa ovoga znamenitog kanjona.

Zbog kvaliteta svoje vode i jedinstvenog eko-sistema, Tara je 1977. godine uvrštena u program “Čovjek i biosfera“ i upisana u ekološki rezervat biosfere Svijeta, čime je zaštićena međunarodno usvojenom konvencijom.

Flora rijeke Tare je uspjela da sačuva brojne vrste biljnog svijeta koje vode porijeklo još iz daleke prošlosti. I ono što je najinteresantnije, mnoge od ovih vrsta su uspjele da sačuvaju svoja iskonska obilježja karakteristična za daleku prošlost. Tako u dolinama Tare možemo sresti sačuvane pojedine vrste tercijalne flore iz ledenog doba. Osim ovih vrsta, biljni svijet u kanjonu se karakteriše šumama različitih vrsta: cera, jasena, bukve, crnog jasena i breze. Veliki dio kanjona obrastao je pojedinim stablima četinara, a medju njima posebno mjesto zauzima crni bor.

Najinteresantniji oblici crnog bora su oni koji su pričvršceni žilama za golu kamen-liticu i nadneseni nad sami ambis. Ali, najpoznatiji lokalitet gdje crni bor izgrađuje prašumsku zajednicu, nalazi se u kanjonu, na mjestu zvanom Crna poda. Crna poda su proglašena za strogi prirodni rezervat. Crna poda, duga 1,5 km a široka 500m, prašumski rezervat crnog bora u kome su najvisočija stabla u Evropi (50 m) starosti 400 godina. Na ovom lokalitetu živi i najljepša orhideja Evrope, Gospina Papučica,koja je zaštićena vrsta i računa se da na području Crnih Poda ima samo oko 50 primjeraka ove vrste.

U ovoj Turi učestvovalo je 30 učenika (15 iz Foče i 15 iz Žabljaka), zajedno sa svojim profesorima. Napravljeno je dosta fotografija i video zapisa, koji su kasnije zajednički obrađivani u prostorijama škole. Veliki broj učenika, sa obje strane granice, izrazio je želju za nastavkom druženja i učešćem u budućim projektima.

U sklopu ove ture učesnici su posjetili i Prirodnjački muzej NP Durmitor.

MN

Radeći zajedno za inkluzivnu evropsku budućnost

Projekat “Radeći zajedno za inkluzivnu evropsku budućnost” (“Working Together for Inclusive European Future”) realizuju SŠC Foča i SMŠ „17.septembar“ Žabljak. Projekat finansira EU putem Instrumenta za pred-pristupnu pomoć u okviru prekograničnog Programa Bosna i Hercegovina – Crna Gora u iznosu od 182,055.52€ (93,749.14€ za BiH i 88,306.38 za CG)

 

Ovaj projekat je logički nastavak prethodnog projekta “Zajedno stazama prošlosti ka evropskoj budućnosti!” u namjeri da se poboljša trajno znanje, razmijene iskustva i vještine na poljima nauke, ekologije i zdravog načina života.

 

Sveukupni cilj projekta je poboljšanje kvaliteta prekograničnih ljudskih veza kod mladih. Ovaj cilj će biti postignut kroz organizaciju kulturnih, obrazovnih i sportskih događaja, organizaciju prekograničnih posjeta, radionica o inkluziji i promotivnim aktivnostima tokom kojih će mladi ljudi ostvariti nove kontakte kroz učenje i zabavu.

 

Specifični cilj je jačanje saradnje kroz obrazovne, kulturne i sportske aktivnosti. Ove aktivnosti će pružiti studentima šansu da pričaju jedni sa drugima, razmijene svoje ideje i iskustva i steknu nova znanja i vještine. Razvijajući svoje sportske vještine, razmjenjujući znanja biće stvorena i pozitivna promjena kod mladih ljudi da poštuju sebe, svoje vršnjake i svoju okolinu.

 

Tokom implementacije projekta planirane su sledeće aktivnosti: dvije pozorišne predstave, Likovna kolonija, Škola fotografije, dva Festivala sporta i nauke, jedna posjeta muzeju, dvije posjete DEU, šest prekograničnih posjeta lokacija prirodnog bogastva, dvije radionice o inkluziji i dvije izložbe učeničkih slika i fotografija.

 

Djeca sa posebnim potrebama će učestvovati u projektnim aktivnostima. Zajedničke aktivnosti učenika će omogućiti sklapanje novih prijateljstava, razvoj tolerancije i razumijevanje različitosti. Učešće učenika u projektu i javna prezentacija rezultata projekta će uticati na motivaciju drugih učenika i šire populacije da rade u sličnim projektima i povećaće svijest o važnosti prekogranične saradnje i zajedničkim prirodnim i kulturnim resursima kod lokalne populacije.

Implementacija projekta je počela 16. jula 2015 i trajaće 12 mjeseci.

Do sada su realizovane sledeće aktivnosti:

Datum Mjesto Aktivnost
29-30.07         2015 Žabljak Sastanak projektnih timova (1) Potpisivanje protokola o saradnji ,dogovor oko vremenskog okvira projektnih aktivnosti ,pravljenje plana prekograničnih posjeta i identifikacija lokaliteta prirodne baštine koji će biti posjećeni u cilju prikupljana potrebnih podataka za kreiranje Gis mapa
21-22.08     2015 Foča Sastanak projektnih timova (1) dogovor o organizaciji prekograničnih posjeta i pravljenje plana posjeta lokalitetima prirodne baštine
28.08.2015 Foča Konferencija za štampu (1)
29.08-01.09.

2015

Foča Obilazak (1) lokaliteta prirodne baštine i prikupljanje podataka-prašuma”Perućica
31.08.2015 Sarajevo Posjeta   DEU Sarajevo
10.09-13.09.

2015

Žabljak Obilazak (1) lokaliteta prirodne baštine i prikupljanje podataka- Tepca I prašuma”Crna Poda”
26.09.-27.09.2015 Foča Sastanak projektnih timova (2) sastanak projektnih timova u vezi organizacije kviza i druge ture.

Žabljak, 30.07.2015

IMG_3018  IMG_3021

Foča, 26.09.2015

sl 092  sl 093